NLP – Programowanie NeuroLingwistyczne – Współczesna Stara Magia i Okultyzm


Magia – Neurolingwistyczne Programowanie

Programowanie neurolingwistyczne (ang. neuro-linguistic programming, NLP) to w skrócie wiedza na temat subiektywnego doświadczania, modelu skutecznej komunikacji oraz instrumentów zmiany osobistej. Zbiór technik komunikacji nastawionych na tworzenie i modyfikowanie wzorców postrzegania i myślenia u ludzi. Nazwa została wymyślona przez Johna Grindera i Richarda Bandlera, aby podkreślić postulowane powiązanie między procesami neurologicznymi (‘neuro’), językiem (‘lingwistyczne’) i wzorcami zachowań, którymi ludzie się kierują (‘programowanie’).

Mózg i Magia

Mózg i Magia

NLP widzimy w tytułach książek i hasłach kursów, takich jak: “Alchemia manipulacji”, “Umysł – Jak z niego wreszcie korzystać”, “Szkolenie menedżerów i trenerów“, “Przygoda z komunikacją”, “Studium subiektywnych doświadczeń”, “Sztuka perswazji“, “Język wpływu i manipulacji”, “Kształtowanie ludzkiej psychiki“, “Wpływ na siebie i innych”, “Sztuka zdobywania tego, czego pragniesz”, “Coatching” i kilka podobnych. Sam “Coatching” zresztą to termin ściśle związany z NLP, a tak zwane kursy dla menadżerów biznesu do zwykle programy NLP lub w znacznej mierze oparte na NLP.

NLP oferuje wiele technik i strategii ułatwiających oddziaływanie na innych i samego siebie. Niezależnie od kontekstu: czy będzie to proces sprzedaży, negocjacje, relacje zawodowe (z szefem, współpracownikami), czy osobiste – stosując proponowane “narzędzia” mamy większy wpływ na przebieg zdarzeń. Wiele z tych technik ludzie stosują od dawna, nawet nie uświadamiając sobie tego faktu, gdyż magia jest wszechobecna w ludzkim życiu od zarania istnienia ludzkości. Magia jest naukową prareligią ludzkości. NLP jako Magia wyrosło z doświadczenia: obserwacji i analizy ludzkich zachowań, wobec których naukowy opis i naukowe nazewnictwo to elementy wtórne. Oczywiście istnieją w ramach NLP obszary zaawansowane, skomplikowane, takie jak elementy terapeutyczne, trans, hipnoza, wieloetapowe strategie służące zmianie własnych nastawień czy zachowań. Te najlepiej poznawać na zajęciach prowadzonych pod czujnym okiem doświadczonych profesjonalistów.

NLP było pierwotnie promowane przez Bandlera i Grindera w latach 70-tych XX wieku jako niezwykle efektywna i szybka forma psychoterapii oraz ‘sztuka doskonalenia’, nowoczesny rodzaj podstaw magii naturalnej. W środowiskach naukowych USA, Kanady i Australii NLP uzyskało silne poparcie, chociaż było na początku przedmiotem ostrej krytyki. Najczęściej NLP pojawia się w szkoleniach z metod służących rozwojowi samomotywacji, zdolności negocjacyjnych, umiejętności uwodzenia, czy prowadzenia kampanii wyborczych. Znawcy NLP pracują jako doradcy personalni i specjaliści od public relation.

Neurolingwistyczne Programowanie (NLP) pomimo zapewnień nie jest niczym nowym. Nowy jest tylko naukowy meta-język używany do promocji owej metody. NLP wypełnia lukę rynkową i społeczną i jest skierowane do bogatych ludzi bez skrupułów pragnących lepiej manipulować innymi. NLP w stosunku do magii jest odarte z wielu potrzebnych w transformacji osobowości i życia rzeczy, jak chociażby dobry system etyczno-moralny. Stąd często mowa, że NLP jest Magią bez Etyki. Odkrywanie własnego ukrytego potencjału, człowiek jako pan siebie, możliwość osiągnięcia doskonałości, możliwość wczucia się dowolną osobowość, i inne przekonania – są zjawiskami charakterystycznymi dla New Age’u lat 70-tych XX wieku.

Programowanie Neurolingwistyczne jest jedną ze współczesnych technik motywacyjnych powszechnie stosowaną w czasie treningów dla menadżerów biznesu. Ukazuje ono za pomocą skomplikowanego języka sposoby manipulacji i wpływu na otoczenie, zawiera wiedzę i metody z klasycznego okultyzmu i magii. Ponieważ NLP jet przeznaczone dla osób wyjątkowo przedsiębiorczych, techniki nauczania wyglądają inaczej niż w przypadku typowych metod New Age. Jest jest to jednak rodzaj treningu składający się z dobrze znanych metod autosugestii, autoafirmacji, wizualizacji, refleksji medytacyjnej, z antropologicznych koncepcji nauki o człowieku, okultystyczno-naukowego obrazu świata duchowego, wiedzy z zakresu magii naturalnej – lecz ubrane w wysoce naukowe nazwy, określenia i techniki.

NLP zostało zapoczątkowane przez Richarda Bandlera, który spisując nagrane sesje terapii Gestalt prowadzonej przez Fritza Perlsaodkrył, że akceptacja sugestii Perlsa zależała od obecności w jego wypowiedziach konkretnych słów i fraz. Bandler zainteresował tym odkryciem lingwistę Johna Grindera, wspólnie z którym stworzyli model mający opisywać tę zależność. Przetestowali ten model następnie na sesjach terapeutycznych Virginii Satir. Badania te zostały zapoczatkowane jako naukowe podejście do wiedzy tajemnej, magii i okultyzmu czyli jako naukowe badanie ezoteryki, bardzo modne w latach 60-tych XX wieku.

Swoje prace opisali w książce “The Structure of Magic” (Struktura Magii) w 1975 roku. Główna teza tej książki mówiła, że jest możliwe przeanalizowanie i sformalizowanie metodologii Satir i Perlsa. Ich praca zwróciła uwagę brytyjskiego antropologa Gregory’ego Batesona, który napisał wstęp do książki i zainicjował ich współpracę z Miltonem Ericksonem, amerykańskim psychiatrą znanym z niekonwencjonalnego, ale skutecznego podejścia do terapii. Grinder i Bandler wkrótce potem zrezygnowali z pracy akademickiej na rzecz pisania książek popularnych i prowadzenia warsztatów. Ich książka “Frogs into Princes” sprzedała się w ponad 270 000 egzemplarzy.

W kolejnych latach NLP zdobywało coraz większą popularność i stało się obiektem badań naukowych, które potwierdziły wiele dawnych magicznych spostrzeżeń. W ich wyniku nigdy na poważnie nie zakwestionowano założeń ani skuteczność metod NLP. Od tego czasu NLP jest uznawane za naukowe przez środowiska akademickie i medyczne. Tylko szarlatani z katolickich i baptystycznych szkółek niedzielnych oraz teolodzy tych sekciarskich nurtów nie mogą się pogodzić z nowoczesnym podejściem do magii i okultyzmu jakim jest NLP. Jednak “uczeni” teolodzy z KUL czy UKSW nie mają nic wartościowego ludziom do powiedzenia już od 1600 lat inkwizycyjnej patologii antynaukowej jaką jest mainsteamowe chrześcijaństwo.

Bandler i Grinder zakończyli współpracę w latach ’80-tych XX wieku i przez kolejne lata niezależnie rozwijali NLP z innymi autorami. W 1996 roku Bandler złożył pozew przeciwko Grinderowi, domagając się uznania wyłączności jego praw autorskich do NLP. Proces zakończył się w 2001 roku porozumieniem, zgodnie z którym Bandler i Grinder są uznawani oficjalnie za współtwórców NLP. Prawda jest jednak taka, że niczego nowego nie stworzyli, bo wszystko to, o czym pisali jest doskonale znane od tysiącleci w szkołach magii, okultyzmu, ezoteryki czy nawet indyjskiej i tybetańskiej jogi. Magiczną wiedzę NLP w okresie międzywojennym szerzyli teozofowie, aAlicja Bailey napisała na te tematy kilkanaście grubych tomów dzieł mistyczno-naukowych. W NLP nowatorski jest jedynie język współczesnej nauki i naukowe dowody działania magii poprzez lepsze poznanie mózgu.

Z upływem czasu NLP było rozwijane przez wielu badaczy niezależnie i powstało wiele ośrodków certyfikujących znajomość technik NLP. W niektórych nowoczesnych i technologicznie zaawansowanych krajach istnieją kursy oficjalnie akredytowane przez państwo. Większość NLP opiera się jednak na prywatnych, niezależnych praktykach, a ich standardy i jakość mogą się oczywiście znacznie różnić.

Niektóre metody NLP

– Modelowanie, czyli badanie zachowań, przekonań i wartości osoby w powiązaniu do danej jej cechy lub działania, którego właściwości chcielibyśmy przejąć.
– Kotwiczenie – stwarzanie odruchowych emocjonalnych powiązań przyczynowo-skutkowych z bodźcem. Bodźcem może być dotyk, obraz, dźwięk itp.
– Metafory pozwalające spojrzeć na rzeczywistość z innego punktu widzenia.
– Trans, czyli łagodna forma zjawiska znanego jako hipnoza.
– Linia czasu – linia, na której umysł człowieka organizuje w przestrzeni przeszłość oraz przyszłość. Z Linii Czasu korzysta wiele technik, takich jak zmiana historii osobistej, wzmacnianie zasobów, projektowanie przyszłości, future-pacing i inne, które dzięki zmienianiu subiektywnego odczucia czasu, pozwalają dotrzeć do swoich osobistych zasobów (doświadczeń i stanów emocjonalnych) oraz przenieść je w przyszłość.
– Switch pattern – metoda tworzenia skojarzeń pomiędzy sytuacją odbieraną negatywnie, a sytuacją, w której ma się poczucie komfortu za pomocą szybkiego przeskakiwania w myślach pomiędzy wyobrażeniami tych dwóch sytuacji.
– Techniki leczenia fobii opierające się na tzw. podwójnej dysocjacji.
– Przeramowanie (ang. reframing) – taka zmiana kontekstu wypowiedzi, która nie zmieniając jej logicznej treści, zmienia wypływające z niej wnioski. Techika w neurolingwistycznym programowaniu oznaczająca zdolność do nadawania znaczeń zdarzeniom, w taki sposób który będzie korzystnie oddziaływał i stworzy pożądany stan emocjonalny.

Nadużycia Magii NLP

Manipulacja z pomocą technik NLP jest możliwa, ale przecież po to NLP jest magią ubraną w język i metodykę nowoczesnej nauki, aby można zmieniać to, co zmienić potrzeba. NLP z zasady próbuje zmienić przekonania człowieka o jego przeszłości i otaczającym świecie, zmienić wadliwe czy ograniczające wzorce zachowania. Może to zostać wykorzystane w celach terapeutycznych czy reedukacyjnych, ale może też służyć manipulacji psychologicznej. Niestety wiele osób używa NLP w tym drugim celu, chociażby z chęci zysku w firmach akwizycyjnych. Model Miltona na przykład jest wszechobecny w języku reklamowym. Elementy NLP wykorzystują też korporacje, firmy i firmy reklamowe.

Koniunkturalizm i komercjalizacja to pewna oznaka degeneracji współczesnego świata, zatem nie jest czymś co szczególnie dotyka akurat NLP. Certyfikaty “trenerów” NLP – nazywanych tzw. Licencjonowanymi Terapeutami-Praktykami Sztuki NeuroLingwistycznego Programowania – wydawane są tylko po ukończeniu płatnego, bardzo drogiego kursu. “Trenerem” NLP może zostać każdy, bez konieczności zdawania jakichkolwiek egzaminów, bez żadnych kwalifikacji, czy też kompetencji, o ile oczywiście zapłaci za kurs. Certyfikaty tego rodzaju przyznawane są na okres dwóch lat od chwili ukończenia kursu, co świetnie nakręca biznes, polegający na “masowej produkcji NLP-owców” oraz “potrzebie wznawiania uprawnień”. W autentycznych szkołach magii i okultyzmu jest inaczej, bo trzeba tam zdać wiele egzaminów i testów charakterystycznych dla szkół ezoterycznych. Trenerem można zostać za umiejętności, a nie za pieniądze, co jest oczywistą wadą wszystkich drogich kursów dających jakiekolwiek uprawnienia. Im droższy kurs licencyjny, tym gorsza jakość trenera.

NLP, podobnie jak magia czy okultyzm, zakłada, że prawdą z definicji jest to, co działa w praktyce. Oznacza to nastawienie na praktykę, a nie na opis teoretyczny zjawiska, zresztą podobnie jest we wszystkich szkołach psychoterapii czy rozwoju osobistego. Trenerzy i adepci NLP wykazują czasem pogardę dla klasycznych szkół psychoterapii, nie sprawdzając przy tym własnych metod w kontrolowanych eksperymentach, ale jest to znany syndrom nowicjusza bez doświadczenia, zatem służy do weryfikowania umijętności jako klasyfikator negatywny konkretnej osoby.

Krytyką NLP czy współczesnych nurtów MAGII dokonywaną przez takie “osobistości” jak Robert Tekieli, ksiądz Natanek czy Ryszard Nowak nie będziemy się tutaj zajmować, bo nie jest to artykuł poświęcony demagogom i paranoi pieniaczej. Język NLP zawiera bardzo dużo ściśle naukowych terminów z zakresu psychologii i medycyny, co jest konieczne dla zaprezentowania Magii czy Okultyzmu jako nowoczesnej nauki. Nie zmienia to jednak faktów takich jak pochodzenie NLP wprost ze szkół magii i okultyzmu, a także z innych podobnie naukowych nurtów praktycznego i terapeutycznego okultyzmu jak chociażby Dianetyka czy Scjentologia.

Arkana – (etym. łac. arcanum; l.mn. arcana – zakryty, zamknięty, schowany, tajny) – mianem arkan określa się tajemnicę lub tajne sposoby sztuki, rzemiosła lub wiedzy. Arkanami nazywane są tajemnice kunsztu mistrzów jakiejś dziedziny wiedzy. Potocznie używany termin do określenia wiedzy pozaleksykalnej, nabytej w formie doświadczenia poprzez odkrycie tajemnicy. Oznacza też zagadki, zatargi, zatarczki. Arcanum to jakiś działa wiedzy okultystycznej do nauczenia dla danego adepta wiedzy tajemnej. Arkana magicznej, okultnej wiedzy niewątpliwie były znane twórcom NLP, tymbardziej, że w czasie gdy tworzyli podstawy NLP wiedza ta na bazie New Age była bardzo popularna w USA…

Coaching – Udawanie Guru od Korepetycji

Coaching – proces doskonalenia kwalifikacji pod kierunkiem trenera przez nabywanie nowych umiejętności, korygowanie nieskutecznych zachowań. Polega na obserwacji osoby szkolonej w trakcie wykonywanej pracy, samoocenie, informacji zwrotnej i planowaniu nowych strategii postępowania. Jego istotnym elementem jest partnerska relacja i wzajemne zaufanie między osobistym trenerem (z ang. tzw. coach), a jego uczniem czy tam klientem, sportowcem, pracownikiem. Zasadniczym zadaniem coachingu jest wsparcie osoby objętej coachingiem w osiągnięciu przez nią uzgodnionych z coachem celów.

Coach“, to inaczej osobisty trener czy korepetytor, który nie musi mieć własnych wybitnych wyników w dziedzinie, która jest przedmiotem coachingu, lecz posiadać odpowiednie doświadczenie w danej dziedzinie. Podobnie jak w sporcie – dobry trener np. zespołu skoczków narciarskich nie musi mieć na swoim koncie tytułu mistrza świata w tejże dyscyplinie sportu, aby osiągnąć ze swoim zespołem sukces. W obydwu przypadkach najistotniejsze będą zatem kwalifikacje trenera (coacha) związane z kierowaniem procesami uczenia.

Coatching po części odróżnia się od innych liderów, a po części ich zastępuje. Coatching to w swej istocie branie korepetycji z jakiegoś przedmiotu w którym mamy słabe wyniki.

Mentoring – starszy, bardziej doświadczony kolega udziela rad. Demonstrowane przez niego zachowania stanowią wzorzec do naśladowania. Wspomaga w ten sposób rozwój kompetencji. Bardzo użyteczna metoda wdrażania do pracy nowo zatrudnionego pracownika. Bardzo dobry sposób dogladania rozmaitych terapeutów i liderów samodoskonalenia.

Doradztwo – praca z klientem nie usatysfakcjonowanym swoim życiem (lub efektami swoich działań zawodowych), potrzebującym przewodnictwa i porady. Coatching to głównie doradztwo personalne.

Terapia – praca z klientem czy pacjentem, który potrzebuje usunięcia psychologicznych lub fizycznych symptomów. Najczęściej ukierunkowana jest na poszukiwanie w przeszłości przyczyn stanu aktualnego, aby dokonać pożądanych zmian (uwolnienia od “emocjonalnego bólu”).

Consulting – konsultant zapewnia ekspertyzę i rozwiązuje problemy biznesowe lub pomaga w rozwoju biznesu jako całości. Konsultant ma do czynienia z nadrzędnymi organizacjami lub ich poszczególnymi częściami, a nie z jednostkami składającymi się na nie. Konsultanci mają jedynie pośredni wpływ na jednostki.

Nauczanie – nauczanie jest przekazywaniem wiedzy przez nauczyciela uczniowi. Nauczyciel wie coś, czego nie wie uczeń. Odwrotnie dzieje się w przypadku coachingu. Klient jest ekspertem i to klient zna odpowiedzi, a nie coach.

Wszystkie te role syntetyzują się w indyjskim pojęciu Guru związanym z jogą i tantrą. Guru jest mistrzem przyjacielem, doradcą, instruktorem, trenerem, kosultantem, terapeutą, lekarzem duszy i umysłu, mentorem i coatchem. Wszystkie wspomniane funkcje są zatem pretendowaniem do kawałka roli Guru. Stąd też role liderów rozwoju osobistego i terapii wszelkiego rodzaju na zachodzie pozbawione są prawdziwych ekspertów znanych jako Guru.

Modalność sensoryczna w NLP

Preferowana modalność sensoryczna – inaczej “podstawowa reprezentacja zmysłowa” (PRZ) – to według NLP cecha określająca dominujący u danej osoby rodzaj zmysłu, która odzwierciedla się także w mowie tej osoby. Wyróżnia się trzy podstawowe modalności sensoryczne czyli trzy zmysły pozwalające na modyfikację ich wrażeń:
– Wzrokowa – Wzrokowiec używa takich słów jak: widzieć, patrzeć, dostrzegać, przeoczyć, jasny, ciemny, kolorowy, świetlana perspektywa, cień wątpliwości
– Słuchowa – Słuchowiec używa takich słów jak: powiedzieć, szeptać, krzyczeć, szurać, dźwięczny, głuchy, śpiewny, co słychać, nadawać na tej samej fali, prawdę mówiąc
– Czuciowa (kinestetyczna) – Kinestetyk używa takich słów jak: czuć, dotknąć, ogrzać, sparzyć, lekki, ciężki, szorstki, miękki, jak się czujesz, ostry język, ciężka ręka, poczuć się dotkniętym.
Inne modalności (zapachowa, smakowa, itp.) mają być nader rzadkie, co jednak odróżnia NLP od starych praktycznych szkół magii czy uzdrawiania, gdzie szeroko stosuje się chociażby aromaterapię, która modyfikuje wzorce poprzez odpowiednio dobrane lecznicze zapachy.

Człowiek może mieć inną modalność wewnętrzną a inną zewnętrzną, to znaczy innych modalności używać do konstruowania myślowych wyobrażeń, a inną ujawniać w mowie i mowie ciała. Według NLP do osiągnięcia porozumienia między rozmawiającymi osobami konieczna jest ta sama PRZ, gdyż inna powoduje odmienny odbiór, zrozumienie i przeżywanie tej samej sytuacji. Umiejętność chwilowego dopasowania swojego PRZ do PRZ klienta jest też podstawową cechą terapeuty kryzysowego.

Próby dostosowania się terapeuty do modalności klienta-pacjenta faktycznie często dają dobre rezultaty, ale próby dostosowania się do jakichkolwiek innych cech klienta (tempo oddechu, szybkość mowy, wysokość głosu, itp.) również dają dobre rezultaty. Ogólnie zwracanie uwagi na jakiekolwiek cechy wypowiedzi drugiej osoby buduje z tą osobą porozumienie (efekt tzw. rapportu), jest to dowód na istnienie preferowanych modalności sensorycznych, gdzie oczywiście jest wiele metod i sposobów na uzyskanie potrzebnych rezultatów.

Model Hipnozy Miltona

Model Miltona to sposób wywoływania i utrzymywania transu czy raczej stanu hipnotycznego, przy użyciu języka, w celu skontaktowania się z ukrytymi zasobami naszej osobowości. Model został opracowany przez Richarda Bandlera i Johna Grindera na podstawie badania warsztatu pracy Miltona Hylanda Ericksona.

Milton H. Erickson uznany został przez terapeutów za czołowego eksperta w dziedzinie współczesnej hipnozy medycznej. Napisał ponad sto prac z dziedziny hipnozy; nauczał hipnozy oraz praktykował w latach 1920-1980. Erickson respektował nieświadomą myśl pacjenta. Przyjmował, że nawet za najdziwaczniejszymi zachowaniami kryją się pozytywne intencje i że jednostki podejmują najlepsze, dostępne im w danym momencie, wybory. Celem jego pracy było dostarczenie ludziom większej liczby możliwych wyborów. Przyjmował również, że na pewnym poziomie każdy posiada zasoby potrzebne do dokonania zmian. Był mistrzem w osiąganiu kontaktu. Szanował i akceptował rzeczywistość swojego pacjenta. Przyjmował, że opór jest wynikiem braku kontaktu. Każda reakcja była dla niego ważna i możliwa do wykorzystania.

Bardziej niż ktokolwiek inny w tej dziedzinie, był w stanie zbadać i zademonstrować ogromny potencjał, jaki kryje w sobie hipnoza. Warsztat pracy demonstrowany przez niego, w czasie indukowania i użytkowania hipnotycznych stanów świadomości, był niezwykle złożony a jednocześnie systematyczny. Można w nim dostrzec spójne i systematycznie występujące wzorce:
– Trans jest stanem, w którym osiąga się wysoką motywację, aby uczyć się od nieświadomości w bezpośredni sposób. Nie jest to stan pasywny ani też nie pozostaje się w nim pod wpływem kogoś innego.
– Pomiędzy terapeutą a klientem powstaje współpraca;
– Odpowiedzi klienta pozwalają terapeucie rozpoznać, co należy zrobić dalej.
– Dopasowywanie się do sygnałów zachowań niewerbalnych,
– Stosowanie metafor w kontakcie indywidualnym i grupowym, terapeutycznym i rozwojowym
– Ukryte sugestie
Wszystkie te wzorce razem stanowią Model Miltona (nazywany również odwróconym metamodelem językowym). Wzorce komunikacji hipnotycznej stosowane przez niego działają niemal jak magiczne formuły, dzięki którym pomagał swoim klientom “przypominać sobie to, o czym zapomnieli, że zapomnieli”.

Model Miltona jest sposobem użycia języka, który umożliwia:
– dopasowanie do osobowej rzeczywistości i prowadzenie jej,
– rozpraszanie i użycie świadomego myślenia,
– dostęp do nieświadomości i jej zasobów.
Na ten Model składa się zestaw kilkudziesięciu narządzi językowych pozwalających wywierać hipnoterapeutyczny wpływ na odbiorcę, nawet bez stosowania formalnej hipnozy. Klient nie musi wówczas leżeć, nie musi zamykać oczu, nie musi mieć wyłączonej świadomości. Może to być zwykła rozmowa, zbieranie wywiadu czy właśnie opowiadania anegdot i przypowieści. Komunikacja międzyludzka przebiega bowiem równocześnie i równolegle na poziomie świadomym i nieświadomym. Można świadomie porozumiewać się z nieświadomością rozmówcy.

Twórcy NLP

1. Richard Wayne Bandler (ur. 24 lutego 1950 w New Jersey) – współtwórca (wraz z Johnem Grinderem) programowania neurolingwistycznego (ang. NLP). Ukończył studia z filozofii i psychologii na University of California, Santa Cruz (UCSC). W czasie swoich studiów w Santa Cruz przeszedł, a potem prowadził popularną wtedy terapię Gestalt. Prowadził grupę terapii Gestalt. Studiował także w popularnej szkole pracy z ciałem Mosze Feldenkraisa. Richard Bandler jest uważany za jednego z twórców NLP. Początkowo pracował z Johnem Grinderem, od lat 80-tych XX wieku rozwijał NLP z innymi autorami. Aktualnie Bandler mieszka w Londynie i naucza razem z Johnem La Valle oraz Paulem McKenna. 27 stycznia 2004 zmarła druga żona Bandlera. Napisał kilkanaście książek o NLP. Po tym, jak zakończył współpracę z Johnem Grinderem, Bandler stopniowo rozwijał własne koncepcje w innym kierunku, tworząc takie technologie jak DHE i NHR, mające być w zamierzeniu rozszerzeniem NLP. W ostatnich latach uczy NLP, które pozbawione jest większości dawnego żargonu i złożonych, teoretycznych konstrukcji. Opiera się przede wszystkim na bezwarunkowej afirmacji radości życia, optymizmie i otwartości na zmiany.

2. John Grinder (ur. 10 stycznia 1940) amerykański publicysta, lingwista oraz współtwórca (z Richardem Bandlerem) programowania neurolingwistycznego czyli NLP. Ukończył psychologię na uniwersytecie w San Francisco w latach sześćdziesiątych XX wieku. Podczas zimnej wojny służył w Zielonych Beretach w Europie. Był również pracownikiem wywiadu amerykańskiego. Znaczna cześć jego pracy związana jest eksperymantami służącymi agentom. Po powrocie do czasowo przerwanej kariery naukowej pod koniec lat 60-tych, Grinder poświęcił się studiom lingwistycznym, uzyskując tytuł doktora językoznawstwa na uniwersytecie w San Diego. Jako językoznawca, współpracował z Noamem Chomskym w zakresie składni, rozwijając jego teorię. Od lat 70-tych XX wieku zajmuje się programowaniem neurolingwistycznym.

Uczeni mający wkład w powstanie NLP

1. Avram Noam Chomsky (ur. 7 grudnia 1928 w Filadelfii w USA) – amerykański lingwista, filozof, działacz polityczny. Profesor lingwistyki w Massachusetts Institute of Technology (katedra lingwistyki i filozofii), współtwórca (wraz z Morrisem Halle) gramatyki transformacyjno-generatywnej, wniósł duży wkład w rozwój psycholingwistyki, informatyki (w zakresie teorii języków programowania, lingwistyki komputerowej). Jeden z najczęściej cytowanych naukowców na świecie. Język jest według Chomsky’ego nieskończonym zbiorem zdań, generowanych za pomocą skończonej liczby reguł i słów. Opracował tzw. hierarchię Chomsky’ego – klasyfikację gramatyk języków formalnych. W 1957 Chomsky wydał pracę pod tytułem “Syntactic Structures”, która wywołała ostrą dyskusję m.in. odnośnie lingwistyki statystycznej. Chomsky zaproponował całkowicie nowy sposób analizy gramatyki wspólnej wszystkim językom. Nauki te stały się inspiracją dla badania działań magii i powstania NLP. Noam Chomsky przyczynił się do rozwoju psycholingwistyki, która to dziedzina jest współczesnym odpowiednikiem dawnej indyjskiej psychologii mantramów.

Noam Chomsky dowodził, że fundamentalny system gramatyczny umożliwiający uczenie się języka jest wrodzoną cechą ludzi i specyfiką naszego gatunku. Ta wrodzona wiedza językowa określana jest terminem gramatyki uniwersalnej. Chomsky opisuje różnice pomiędzy językami ludzkimi w kategoriach “ustawienia parametrów w mózgu”. Na przykład, jeden z tych parametrów-przełączników ustanawia czy podmiot domyślny jest dozwolony w danym języku (“tak” w hiszpańskim, “nie” w angielskim). Nauka języka przez dziecko miała by wtedy polegać na uczeniu się specyficznych cząstek leksykalnych (słowa, morfemy, idiomy), i na ustawieniu parametrów-przełączników na podstawie tylko kilku przykładów podanych dziecku. Teoria ta tłumaczy dlaczego dzieci potrafią nauczyć się języka bardzo szybko. Na prawidłowość tej natywistycznej teorii wskazują także typy błędów typowo popełnianych przez dzieci w trakcie nauki języka, a także obserwowana nieobecność innych, teoretycznie dozwolonych, typów błędów. Noam Chomsky wprowadził również (1957–1965) koncept “organu” odpowiedzialnego za przyswajanie języka przez dzieci (ang:the language acquisition device, LAD). Teorie Chomskiego w tej dziedzinie mają silny wpływ na psychologów i lingwistów zajmujących się akwizycją języka przez dzieci.

2. Milton Hyland Erickson (ur. 5 grudnia 1901, zm. 25 marca 1980) – amerykański psychiatra, specjalista hipnoterapii. Prezes i założyciel Amerykańskiego Towarzystwa Hipnozy Klinicznej, prowadził wykłady i organizował seminaria. Cieszył się sławą jako wrażliwy i efektywny hipnoterapeuta. Prowadził wnikliwe obserwacje zachowań niewerbalnych swoich pacjentów. Cierpiał na polio, był sparaliżowany. Milton Erickson stosował język obfitujący w mylące zwroty, dwuznaczności, zmiany znaczeń i metafory, by umiejętnie wprowadzić pacjenta w trans i wydobyć z jego podświadomości naturalne skojarzenia i siłę do wyleczenia. Milton Erickson pozostawił po sobie model terapii opartej na języku hipnozy i lingwistyce wpływu. Na podstawie jego warsztatów powstał Model Miltona, który jest jednym z głównych filarów programowania neurolingwistcznego (ang. NLP).

3. Gregory Bateson (ur. 9 maja 1904, zm. 4 lipca 1980) – brytyjski antropolog kulturowy; interesował się naukami społecznymi, neuropsychiatrią i cybernetyką. Teoretyk orientacji systemowej w psychoterapii, twórca koncepcji podwójnego wiązania jako czynnika schizofrenogennego. Był zwolennikiem przeniesienia struktury genetyki na grunt neurologii. Sformułował cybernetyczną teorię umysłu i cybernetyczną teorię prawidłowego uczenia się. Pierwszą żoną Batesona była Margaret Mead, ich córka Mary Catherine Bateson także jest antropologiem.

4. Fritz Perls, a właściwie Frederick Salomon Perls (ur. 8 lipca 1893, Berlin – zm. 14 maja 1970, Chicago) – niemiecki psycholog i psychoterapeuta pochodzenia żydowskiego. Początkowo uprawiał psychoanalizę. Z czasem stworzył własną szkołę terapii – Gestalt. Metoda NLP wielce korzysta z doświadczeń terapii Gestalt i używa jej jako metodologicznej podstawy. Sama terapia Gestalt wywodzi się po części z metod psychologicznych i terapii indyjskiej jogi.

Terapia Gestalt

Psychoterapia Gestalt – stworzona przez Fritza Perlsa metoda psychoterapii czerpiąca podstawy z teorii pola Kurta Lewina (proces tworzenia postaci, likwidowanie i tworzenie kolejnej, dominująca aktualnie potrzeba) oraz psychoanalizy. Teoria pola (psychologicznego), zwana inaczej psychologią typologiczną została stworzona przez Kurta Lewina (1890-1947) w 1936 roku. Opisuje ona zależności między polem psychicznym jednostki a środowiskiem zewnętrznym, z którym tworzy ona całość.

Najistotniejsze w tej metodzie (wg Perlsa, Goodmana i Hefferline), są:
– elastyczna, niedogmatyczna sytuacja terapeutyczna;
– holistyczne ujmowanie organizmu (ciało i psychika);
– skupienie się na TU i TERAZ – doświadczanie siebie i otoczenia;
– rozróżnienie uwagi (koncentracja aktywności i percepcji na doświadczeniu i działaniu) i świadomości (bardziej rozproszona, zakłada “napiętą percepcję”);
– rozszerzanie świadomości, rozumianej jako zdawanie sobie sprawy z tego co się dzieje, na wszystkie sfery przeżyć, myśli, działań, ciała;
– uczenie się rozróżniania zachowań służących zaspokojeniu swoich potrzeb od tych, które temu nie służą;
– założenie, że językiem organizmu są emocje;
– integracja osobowości poprzez integrację wyalienowanych części siebie (uczuć, pragnień, sądów, fantazji);
– cel nadrzędny terapii – osiągnięcie dojrzałości, wzrost potencjału człowieka,
– zwiększanie jego możliwości poprzez integrację osobowości, wzmacnianie autentycznych pragnień i potrzeb;

Terapia Gestalt zakłada, że zachowaniem człowieka zarządza proces homeostazy. Człowiek reaguje sumą utrwalonych reakcji i, aby być akceptowanym przez otoczenie, w rezultacie oddziela się od autentycznych odczuć i blokuje swój potencjał. Rezultatem alienacji – oddzielenia się od autentycznych odczuć i zmysłów – jest zablokowanie potencjału jednostki i zniekształcenie jej perspektyw. Kiedy proces samoregulacji zostaje w jakimś stopniu zaburzony, gdy organizm znajduje się w stanie braku równowagi (ja – reszta świata) przez dłuższy czas – dochodzi do choroby psychicznej.

Żadna jednostka nie jest samowystarczalna – zachowanie jest determinowane przez właściwości stosunku jednostki i otoczenia (badanie funkcjonowania na granicy kontaktu). Dwa podstawowe sposoby funkcjonowania jednostki to kontakt i wycofanie. Są to najbardziej istotne funkcje osobowości – wchodzenie w kontakt z otoczeniem w celu zaspokojenia potrzeb (zmierzanie ku obiektom) i wycofywanie się z sytuacji spostrzeganych jako niekorzystne, zagrażające lub nie podtrzymujące zaangażowania jednostki.

Techniki terapeutyczne Gestalt są oparte na tzw. dialogu egzystencjalnym między terapeutą i pacjentem. Jego celem jest najpierw pełne zrozumienie pacjenta jako proces egzystencjalny a następnie ostrożne uczenie go rozpoznawania własnych emocji i sposobów w jaki powstają. Terapia Gestalt daje w założeniu przede wszystkim głęboki wgląd pacjenta w samego siebie i swobodę podjęcia wynikających z tej nowej wiedzy decyzji. Dialog egzystencjalny wymaga także sporego wysiłku od samego terapeuty, którego zadaniem jest nie tylko oddziaływanie na pacjenta ale także samemu poddawanie się oddziaływaniu pola emocjonalnego pacjenta.

Terapia Gestalt może być prowadzona indywidualnie, w grupach spotkaniowych i w formie kilkudniowych warsztatów. Często te trzy typy zajęć są na rozmaite sposoby łączone i mieszane. Terapia Gestalt, prowadzona w schemacie grup spotkaniowych składa się zwykle z czterech etapów:

– Pierwszy to indywidualna rozmowa wstępna, której celem jest poznanie procesu egzystencjalnego pacjenta i jego ewentualnych problemów, które w tym procesie występują. Rozmowa wstępna nie jest “wywiadem psychologicznym” składającym się z serii pytań i odpowiedzi lecz początkiem dialogu – czyli luźną rozmową, pozornie “o wszystkim i niczym”.

– Drugi etap to terapia otwarcia – w której nie próbuje się jeszcze bezpośrednio pomagać pacjentowi, lecz tylko poprzez stałe “generowanie” pozytywnego pola emocjonalnego powoli “oswaja się” się pacjenta z terapeutą. Często ten etap terapii ma charakter grupowy, choć może mieć też charakter indywidualny, zależnie od tego, co terapeuta uzgodni z pacjentem. Terapię otwarcia przeprowadza się też często w formie zajęć ruchowych, w których oprócz rozmów stosuje się też specjalne relaksacyjne ćwiczenia fizyczne takie jak joga czy wzięte z zen ćwiczenia oddechowe.

– Trzeci etap to właściwie rozwiązywanie problemów – w tym etapie pacjent, który już “otworzył się” na terapię, jest powoli wprowadzany “w głąb siebie” – tzn. poprzez cykl rozmów indywidualnych i grupowych zaczyna on rozpoznawać swoje prawdziwe emocje, które wcześniej mogły być na różne sposoby zablokowane. Terapeuta i inni pacjenci wywołują na tym etapie w pacjencie rozmaite, nie zawsze przyjemne emocje i pomagają mu je “przetrwać”. Odbywa się to często nie tylko poprzez rozmowy o tych emocjach, ale też przez np. działania para-teatralne, w których pacjenci odgrywają sceny ze swojego życia starając sobie przypomnieć, co dokładnie wtedy czuli.

– Ostatni, czwarty etap, to tzw. ocena – w etapie tym pacjent poddaje się ocenie terapeuty lub grupy z postępów, jakie zrobił w ramach terapii.
W ramach jednej grupy różni pacjenci są często na różnych etapach rozwoju. Pacjenci bardziej “zaawansowani” często zaczynają odgrywać rolę pomocników terapeutów, wspierając ich w terapii pacjentów początkujących.

Neurolingwistyka

Neurolingwistyka – nauka badająca mechanizmy nerwowe w obrębie ludzkiego mózgu, które kontrolują rozumienie i tworzenie wypowiedzi, a także akwizycję języka. Ze względu na swój multidyscyplinarny charakter, neurolingwistyka czerpie metodologię i teorię z wielu innych dziedzin nauki takich jak: neuronauka, językoznawstwo, kognitywistyka, neurobiologia, neuropsychologia czy informatyka. Duża część analiz neurolingwistycznych bazuje na psycholingwistyce i językoznawstwie ogólnym i skupia się na badaniu tego, w jaki sposób mózg jest w stanie przeprowadzać procesy, które zdaniem psycholingwistów i językoznawców ogólnych, są niezbędne do tworzenia i rozumienia wypowiedzi. Neurolingwiści badają fizjologiczne mechanizmy, za pomocą których mózg przetwarza informacje związane z językiem, a także teorie językoznawcze i psycholingwistyczne, wykorzystując afazjologię, neuroobrazowanie, elektrofizjologię, a także symulacje komputerowe.

Psychosynteza

Psychosynteza to udoskonalona psychoanaliza, a twórcy NLP często wykorzystują swoją wiedzę z zakresu Psychosyntezy. Psychosynteza to w psychologii transpersonalnej otwarty system bazujący na istnieniu Ja jako modelu ludzkiej świadomości, woli i jej trenowaniu oraz teorii podosobowości, włączający liczne techniki duchowe. Psychologiczne i edukacyjne podejście do całościowego (holistycznego) rozwoju człowieka, zostało sformułowane przez Roberto Assagioliego, włoskiego psychiatrę, psychoanalityka i neurologa. Psychosynteza powstała w 1910 roku. Assagioli, który był pionierem psychoanalizy we Włoszech rozczarował się nią, uważając, że pomija zdrowe i wyższe aspekty ludzkiej natury. Uważał, że psychoanaliza powinna być uzupełniona o psychosyntezę – zrozumienie całej natury ludzkiej, włączając jej wyższe aspekty, nie tylko osobowość, ale i sferę duchową.

Psychosynteza wyrosła na gruncie psychoanalizy i leczenia pacjentów. Niemniej, od samego początku Assagioli był zainteresowany zdrowiem i rozwojem, a nie utwierdzaniem pacjenta w chorobie. Dlatego też jego model wychodzi od zdrowia. Psychosynteza oferuje nie tylko koncepcyjny model zrozumienia rozwoju i uzdrawiania oraz transformacji świadomości, ale pozwala na praktyczny rozwój osobisty “normalnie” funkcjonujących ludzi, dla rozwinięcia ich pełnego potencjału. Daje praktyczne narzędzia do osiągnięcia celu. Psychosynteza odnosi się do procesu integracji i harmonijnego (zrównoważonego) wyrażenia całości ludzkiej natury – fizycznej, emocjonalnej, mentalnej i duchowej. Psychosynteza jest w swej istocie częścią starożytnej jogi, w tym radża jogi, a wszelkie praktyki integracji osobowości, ciała, umysłu, woli i ducha zwane są w jodze pratjaharą.

Roberto Assagioli zaprezentował zręby psychosyntezy w swych dwóch książkach, wydanych za jego życia: “Psychosynthesis” (1965) oraz “Act of Will”, oraz w książce, która wyszła już po jego śmierci: “Transpersponal Development. Dimension beyond psychosynthesis”. Wiele artykułów jego autorstwa poszerzało zastosowanie psychosyntezy w wielu dziedzinach. W pierwszej ze swych książek zawarł dwa główne modele rozwoju: podstawowy model ludzkiej osobowości, znany jako jajo Assagiolego lub diagram jaja oraz zasadniczą tezę o roli woli, którą umieścił jako narzędzie osobowego ja, będącego źródłem tożsamości człowieka. Diagram rozmieszczenia funkcji psychicznych nosi nazwę diagramu gwiazdy. Diagramy te stały się podstawą dla systemu mapowania w wielu różnych szkołach i systemach psychoterapii oraz samodoskonalenia osobowości, w tym w NLP.

Podsumowanie NLP

Całość technik NLP można nazwać magią poziomą, gdyż jest to zbiór technik służących ustawianiu relacji poziomych z otoczeniem, ale nie zawiera żadnych technik magii pionowej czyli metod służących do rozwoju osobistego i wzrostu duchowego. Trzeba zakwalifikować całą sztukę NLP jako podstawowy kurs magii życzeniowej w relacjach z otoczeniem, co sprowadza się zwykle do kilku punktów takich jak: “chcę aby więcej klientów kupowało u mnie towary”, “chcę aby ludzie dobrze mi płacili”, “chcę aby żyło mi się lepiej”, etc. Jest to oczywiste dla adeptów prawdziwych szkół magii i okultyzmu, szkół które mają dobre tradycje i dbają o etyczne przygotowanie kandydatów tak, aby z pomocą swej nieco tajemnej dla innych wiedzy nie szkodzili otoczeniu… O pracy żywiołów czy subtelnych energii adepci NLP nie mają pojęcia, a duchów i demonów są nieświadomi, co pokazuje bardzo infantylny rodzaj podstaw magii. Akurat dla płytkich umysłów amerykańskiej subkultury.

Techniki pracy znane z NLP można znaleźć w każdym podręczniku jogicznej pratjahary oraz magicznej tantry, tyle, że pratyahara w jodze jest nauczana ludzi, którzy przyswoili sobie etyczne fundamenty w stopniu gwarantującym prawidłowe, nieszkodliwe wykorzytywanie technik wywierania wpływu i modelowania otoczenia. Magia słów i zwrotów, dobrze ułożonych zaklęć i inkantancji – to wszystko podstawy nauk okultystycznych, ale trzeba mieć gwarancję, że nie wpadnie to wszystko w niepowołane ręce bezideowych szkodników, którzy dla zysku ze wszystkich ludzi wokół zrobią sobie niewolników. W kontekście magii i okultyzmu warto zapoznać się z ćwiczeniami NLP, ale tylko po to, żeby wzbogacić wiedzę o poglądy amerykańskich badaczy, gdyż autentyczne ćwiczenia i praktyki magii są dużo bogatsze i efektywniejsze. Wszak uwzględniają jeszcze wszystko to, co działa w praktyce, choć nauce nie udało się tego jeszcze nawet “ugryźć”…

……………………………………………

Odpowiedzi: 3

  1. a jednak za pomoca nlp ciezko wplynac na decyzje osoby z ktore nigdy nie mielismy kontaktu

  2. Podziwiam umiejetnosc docierania do zrodel i jednoczesnie wspolczuje refleksyjnosci i zalozen, z ktorych wynika ocena.

  3. Życzeniowy bełkot. Ten post nie wnosi dosłownie nic nowego do podjętego tematu. Tak się składa, że magia, okultyzm oraz New Age są cholernie atrakcyjnym podłożem dla rozwoju miliarda sekt zorientowanych dookoła zakompleksionych samozwańczych „duchowych” przywódców. Z całym szacunkiem: tyle w tym naukowości, co kot napłakał. Ślepe uleganie autorytetom (z których jeden co parę lat obala drugiego) i idealizacja ich wersji historii to trochę szczeniacka i wygodnicka ścieżka rozwoju. Wymienione tu obszary są w swej istocie znacznie bardziej sekciarskie niż wczesne chrześcijaństwo. Nowoczesne aspekty polityczno-doktrynalne oczywiście pomijam.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: